De kwaliteit van aandacht: het nieuwe goud in een digitale wereld

De kwaliteit van aandacht: het nieuwe goud in een digitale wereld.

Laatst betrapte ik mezelf erop dat ik een gesprek voerde terwijl mijn oog op het scherm van mijn laptop bleef hangen. Ik was erbij, maar eigenlijk ook niet. Herkenbaar? In een tijd waarin we continu bereikbaar zijn en multitasken de norm is geworden, wordt één ding steeds schaarser: échte aandacht. Juist die aandacht is de sleutel tot gastvrijheid van de bovenste plank.

In dit artikel neem ik je mee in de kracht van oprechte aandacht. Je ontdekt een aantal psychologische inzichten en technieken – uit de neuropsychologie, communicatiepsychologie en mindfulness – die je direct kunt toepassen. In je werk, maar ook privé. Want waar mensen zijn, zijn relaties. En relaties bloeien op wanneer we echt aanwezig durven zijn.

Aandacht is het nieuwe goud

We leven in een wereld waarin persoonlijke aandacht steeds verder onder druk komt te staan. Digitalisering, AI, hybride werken, een overvolle agenda… onze focus versnippert. We appen vaker met collega’s dan dat we ze écht in de ogen kijken.

En dat terwijl gastvrijheid juist begint bij dat ene simpele, maar zeldzame geschenk: oprechte aandacht. Niet de oppervlakkige “ik luister wel terwijl ik mijn inbox openklik”-aandacht. Maar de voelbare variant. Aandacht van hoge kwaliteit.

Wat is de kwaliteit van aandacht?

De kwaliteit van aandacht draait om meer dan ‘gewoon luisteren’. Het is een mix van psychologische vaardigheden die je kunt trainen en versterken. Denk aan:

• Volledig aanwezig zijn (presence):
  Uit Harvard-onderzoek blijkt dat mensen minder gelukkig zijn als hun gedachten afdwalen (mind wandering). Volledige aanwezigheid vergroot niet alleen het contact met de ander, maar ook je eigen welbevinden.
• Gerichte en volgehouden focus (attentional control):
  Volgens aandachtstheoreticus Michael Posner is dit de basis van betekenisvolle interacties: niet alleen aandacht richten, maar ook vasthouden – ondanks afleiding.
• Empathisch luisteren (active listening):
  Carl Rogers omschrijft dit als écht horen wat de ander bedoelt, inclusief de laag onder de woorden. Dat vraagt om rust, nieuwsgierigheid en een open houding.
• Vertraagd denken (cognitive slowing):
  Bewust je tempo verlagen om beter te voelen, reflecteren en afstemmen. In plaats van reageren, even wachten – en dan pas kiezen wat je zegt.
• Reactiebeheersing (response inhibition):
  Het vermogen om automatische reacties te onderdrukken en ruimte te maken voor een bewust gekozen antwoord.
• Bewuste aanwezigheid zonder oordeel (mindful awareness):
  Je volledig richten op het hier-en-nu, met open aandacht. Niet om te beoordelen, maar om echt te zijn met wat er is.

Samen vormen deze vaardigheden de essentie van aandacht die raakt, verbindt en blijft hangen.

Hoe verhoog je de kwaliteit van je aandacht?

Hieronder deel ik praktische inzichten die je meteen kunt toepassen – in elk gesprek, op elk moment.

1. Geef iemand het gevoel dat je de tijd hebt

Tijd is een gevoel. Zelfs vijf minuten kan als een uur aanvoelen, als je al je afleiding wegneemt. Sluit je laptop. Leg je telefoon weg. Laat met je hele houding zien: “Jij bent nu het belangrijkst.”

2. Zorg voor innerlijke rust

Als je hoofd vol zit, kun je je aandacht niet schenken. Plan micro-pauzes tussen afspraken. Adem diep in. Maak ruimte in je hoofd. Rust is het fundament van kwaliteit.

3. Stel vragen die ertoe doen

Goede aandacht vraagt om nieuwsgierigheid. Stel vragen als:

• “Wat houdt je op dit moment bezig?”
• “Wat is voor jou echt belangrijk hierin?”
• “Wat zou je willen dat ik begrijp?”

Daarmee nodig je de ander uit om verder te gaan dan het oppervlakkige antwoord. Of gebruik ons sleutelvragenspel.

4. Bevestig wat je hoort

Vat samen, herhaal kernwoorden. Laat merken dat je écht luistert. Dat voelt voor de ander als: “Ik voel mij begrepen.”

5. Durf te vertragen

In de stilte ligt vaak de essentie. Door niet meteen te reageren, geef je ruimte aan verdieping. En vaak komt dan pas het échte verhaal.

Aandacht in actie

Wil je meer aandacht geven in je werk en je team? Probeer dan deze eenvoudige, maar krachtige oefening:

Kies deze week één gesprek waarin je al je devices bewust uit zet. Geen laptop. Geen telefoon. Alleen jij en de ander. Observeer het verschil in energie, verbinding en impact. Vraag achteraf: “Hoe heb jij dit gesprek ervaren?”

Ik beloof je: de ander voelt het. En jij ook.

Tot slot

In een wereld die steeds sneller draait, worden aandacht en menselijkheid steeds waardevoller. Als je het verschil wilt maken, geef dan wat de ander het meest nodig heeft – maar het minst verwacht: oprechte, onverdeelde aandacht.

En weet je wat het mooie is? Alles wat aandacht krijg, groeit.

Over Laura de la Mar

Laura de la Mar zet zich als gastvrijheidsstrijder in om mensen bewust te maken van de kracht van gastvrijheid en te helpen om gastvrije teams en bedrijven te creëren. Met veel passie en bevlogenheid helpt ze als trainer, coach, adviseur en spreker mensen uit diverse branches om gastvrijheid te ontwikkelen en borgen, leiderschap te ontwikkelen en teams in beweging te krijgen. Laura is daarnaast auteur, trotse eigenaar van Gastvrijheid in Bedrijf en oprichter van de Gastvrijheid in Bedrijf Community.

“Gastvrijheid is de rode draad en grootste passie in mijn leven. Ik heb echt de leukste baan ter wereld! Hoe gaaf is het als je mensen elke dag mag inspireren en helpen om zelf het verschil te maken. Gastvrijheid is de sleutel tot succes voor mensen en bedrijven.”

Bekijk hier het profiel van Laura.